Boyun Fıtığı

Nedir?

Boyun omurları arasındaki diskler, başın hareketlerine esneklik kazandırırken yükü de dağıtır. Boyun fıtığı (servikal disk hernisi), diskin jel kıvamındaki iç kısmının dış halkadaki bir yırtıktan taşmasıdır. Taşan doku yandaki sinir köküne baskı yaparsa kola yayılan ağrı (servikal radikülopati), ortadaki omuriliğe baskı yaparsa omurilik etkilenmesine bağlı belirtiler (servikal miyelopati) ortaya çıkabilir.

Fıtıklar en sık C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde görülür. Etkilenen sinir köküne göre ağrı ve uyuşma omuza, kolun dış ya da iç yüzüne ve belirli parmaklara yayılır. Örneğin C6 sinir kökü etkilendiğinde yakınmalar genellikle başparmağa, C7 sinir kökünde ise orta parmağa doğru uzanır. Belirtiler çoğunlukla tek taraflıdır ve bazı hastalarda boyun ağrısı geri planda kalırken kol ağrısı ön plana çıkar.

Neden olur?

Boyun fıtığı çoğunlukla diskte yaşla birlikte gelişen su kaybı ve yıpranmanın üzerine eklenir. Belirtileri başlatan durumlar ve risk etkenleri şunlardır:

• Yaşa bağlı disk yıpranması ve kemik çıkıntıları (servikal spondiloz)
• Uzun süre başı öne eğik çalışma, ağır kaldırma veya ani boyun hareketleri
• Trafik kazası gibi travmalar
• Sigara kullanımı
• Ailesel yatkınlık

Kola yayılan ağrı her zaman fıtıktan kaynaklanmaz. Sinir çıkış deliklerinin kemik çıkıntılarıyla daralması da benzer bir tablo oluşturur ve ileri yaşta daha sık görülür. Omuz hastalıkları ve el bileğinde sinir sıkışması (karpal tünel sendromu) ise ayırıcı tanıda düşünülmesi gereken diğer nedenlerdir (omuz ve kol ağrısı).

Tanı nasıl konur?

Tanıda öykü ve nörolojik muayene esastır. Ağrının yayıldığı bölge, uyuşan parmaklar, kas gücü ve refleks değişiklikleri hangi sinir kökünün etkilendiğini gösterir. Baş ağrılı tarafa çevrilip hafifçe geriye eğildiğinde ve üzerine hafifçe bastırıldığında kola yayılan ağrının ortaya çıkması (Spurling testi) sinir kökü baskısını destekler. Ellerde beceriksizlik, yürüme dengesizliği ve reflekslerde artış gibi omurilik etkilenmesini düşündüren bulgular da ayrıca aranır.

MR, fıtığı ve fıtığın sinir kökü ya da omurilikle ilişkisini ayrıntılı olarak gösterir. Röntgen, kemik çıkıntılarını ve omurga dizilimini değerlendirmek için kullanılabilir; ancak fıtığın kendisini göstermez. Sinir hasarının derecesini değerlendirmek ve el bileğinde sinir sıkışması gibi diğer nedenleri ayırt etmek için EMG yapılabilir.

Tedavi seçenekleri

Boyun fıtığına bağlı kol ağrısı birçok kişide birkaç hafta ile birkaç ay içinde azalır. Omurilik baskısı bulgusu olmayan hastalarda tedavi genellikle ameliyatsız yöntemlerle başlar.

Konservatif tedavi

• Bilgilendirme ve aktivite düzenlemesi: Ağrıyı belirgin şekilde artıran pozisyonlardan bir süre kaçınmak, ancak tamamen hareketsiz kalmamak önerilir.
• Fizyoterapi ve egzersiz: Boyun ve sırt kaslarını güçlendiren, duruşu düzelten programlar uygulanır.
• Isı uygulaması ve kısa süreli dinlenme: Ağrının yoğun olduğu ilk günlerde rahatlatıcı olabilir. Uzun süre boyunluk kullanımı ise kasları zayıflatabileceği için genellikle önerilmez.
• İlaç tedavisi: Kısa süreli ağrı kesiciler kullanılabilir. Sinir ağrısı belirgin olduğunda ek ilaçlar, yarar ve yan etkiler gözetilerek hekim tarafından değerlendirilir.

Girişimsel ağrı tedavileri

Ağrı birkaç haftalık tedaviye rağmen günlük yaşamı belirgin şekilde kısıtlıyorsa girişimsel yöntemler değerlendirilir. Bu yöntemlerin genel çerçevesi ameliyatsız boyun fıtığı tedavisi sayfasında anlatılmaktadır:

• Epidural steroid enjeksiyonu: Floroskopi eşliğinde, sinir kökü çevresindeki iltihabı ve ödemi azaltmayı amaçlar. Boyun bölgesinde omuriliğe ve damarlara yakınlık nedeniyle yöntem ve giriş yolu güvenlik öncelikli olarak seçilir.
• Nükleoplasti: Disk sınırları içinde kalan, belirli özellikteki fıtıklarda disk içi basıncı azaltmayı hedefler; her fıtık için uygun değildir.
• Radyofrekans tedavisi: Uzun süren kol ağrısında, ilgili sinir kökünün çevresine pulsed (atımlı) radyofrekans uygulanabilir.

Bu yöntemler uygun hastalarda ağrıda anlamlı azalma sağlayabilir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir ve olası riskler işlem öncesinde ayrıntılı olarak konuşulur.

Cerrahi ne zaman gerekir?

Omurilik baskısı bulguları, ilerleyen güç kaybı veya uygun tedaviye rağmen geçmeyen şiddetli kol ağrısı varsa cerrahi seçenek beyin ve sinir cerrahisi uzmanıyla birlikte değerlendirilir. Omurilik baskısı olan hastalarda bu değerlendirmenin gecikmeden yapılması önemlidir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Kolunuza yayılan ağrı birkaç hafta içinde azalmıyorsa, elinizde uyuşma veya güçsüzlük varsa ya da ağrı nedeniyle uyuyamıyorsanız bir hekime başvurun. Algoloji (ağrı) uzmanı muayenede bulgularınızı MR ile birlikte değerlendirir ve uygun tedavi seçeneklerini açıklar; randevu sayfasından muayene için gün seçebilirsiniz.