Faset Eklem Enjeksiyonu

Nedir?

Faset eklemler, omurların arka kısmında her seviyede sağda ve solda bulunan küçük eklemlerdir. Omurganın öne-arkaya eğilme ve dönme hareketlerini yönlendirir, yük taşınmasına katkıda bulunurlar. Yaşla birlikte ya da zorlanmaya bağlı olarak bu eklemlerde kireçlenme (artroz) gelişebilir ve bel ağrısına, boyun ağrısına ya da sırt ve göğüs ağrısına yol açabilir.

Faset eklem enjeksiyonu, bu eklemlere ya da eklemlere duyu veren küçük sinirlere görüntüleme eşliğinde ilaç verilmesidir. İki temel uygulama vardır:

• Eklem içi enjeksiyon: Lokal anestezik, bazen bir kortikosteroidle birlikte doğrudan eklemin içine verilir.
• Medial dal bloğu: Lokal anestezik, ekleme duyu veren ve medial dal adı verilen küçük sinirlerin yanına verilir.

Hangi durumlarda tercih edilir?

Faset eklem kaynaklı ağrı genellikle belin, boynun ya da sırtın ortasında hissedilir. Kalçaya, kürek kemiği çevresine veya omuza yayılabilir; ancak çoğunlukla diz altına ya da ele kadar inmez. Geriye eğilme, dönme ve uzun süre ayakta durma ağrıyı artırabilir; sabah tutukluğu sık görülür.

Belirtiler ve görüntüleme bulguları tek başına kesin tanı koydurmaz; röntgende ya da MR'da görülen eklem kireçlenmesi her zaman ağrının kaynağı değildir. Bu nedenle faset eklem enjeksiyonu çoğunlukla tanı amacıyla kullanılır: Uyuşturucu ilaç verildikten sonra ağrı belirgin biçimde azalıyorsa ağrının bu eklemlerden kaynaklandığı düşünülür.

Kılavuzlar arasında farklılıklar vardır. Birleşik Krallık sağlık otoritesi NICE, bel ağrısının tedavisinde omurga enjeksiyonlarını önermemekte; medial dal bloğunu ise radyofrekans tedavisi öncesinde bir tanı aracı olarak kabul etmektedir. Uluslararası, çok disiplinli bir uzlaşı raporu da eklem içine yapılan steroid enjeksiyonlarının etkisinin birçok hastada sınırlı ve kısa süreli olabileceğini vurgular. Bu nedenle işlem, uzun dönemli tedavi planlamasının bir parçası olarak değerlendirilir.

Nasıl etki eder?

Lokal anestezik, eklemden ya da ekleme giden sinirden gelen ağrı sinyallerini birkaç saatliğine durdurur. Bu süre içinde ağrınızın ne kadar azaldığı, ağrının kaynağı hakkında önemli bilgi verir. Eklem içine kortikosteroid eklendiğinde eklem çevresindeki iltihabi tepkinin azaltılması amaçlanır.

Tanısal blokta ağrı belirgin biçimde azalırsa, aynı sinirlere radyofrekans tedavisi uygulanarak daha uzun süreli rahatlama hedeflenebilir. Sonucun güvenilirliğini artırmak için blok bazen farklı etki süreli ilaçlarla iki kez yapılır.

İşlem öncesi hazırlık

Muayene ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek hangi seviyelere işlem yapılacağı belirlenir. Kan sulandırıcı ilaçlarınızın nasıl kullanılacağı hekiminizle birlikte planlanır. Tanısal bloğun yorumlanmasını kolaylaştırmak için işlemden önceki saatlerde ağrı kesici almamanız istenebilir; bunu önceden hekiminize danışın.

Gebelik olasılığı, ilaç ya da kontrast madde alerjisi ve ateş gibi durumları mutlaka belirtin. İşlemin amacı, olası riskleri ve diğer seçenekler anlatılır ve onamınız alınır.

İşlem sırasında neler olur?

Bel ve sırt işlemlerinde yüzüstü yatarsınız; boyun işlemlerinde yüzüstü ya da yan pozisyon tercih edilebilir. Cilt temizlenip uyuşturulduktan sonra ince iğneler, görüntü eşliğinde hedeflenen eklemlere ya da sinirlere yönlendirilir. Genellikle birkaç seviye aynı seansta tedavi edilir.

Tanısal blokta, ilacın yalnızca hedef sinire ulaşması için çok az miktarda ilaç kullanılır. Derin sedasyon, ağrınızdaki değişimin doğru değerlendirilmesini zorlaştırabileceği için genellikle uygulanmaz. İşlem çoğunlukla on beş ile otuz dakika arasında sürer.

İşlem sonrası

İşlemden sonra kısa bir süre gözlem altında kalınır ve aynı gün eve dönülür. Tanısal blok yapıldıysa, sonraki saatlerde ağrınızı belirli aralıklarla 0 ile 10 arasında puanlayarak bir ağrı günlüğüne yazmanız istenir. Bu sürede ağrınızı genellikle artıran hareketleri dikkatlice denemeniz, sonucun daha anlamlı olmasını sağlar.

Lokal anestezik bacaklarda ya da kollarda geçici uyuşukluk veya ağırlık hissi yapabileceğinden işlem günü araç kullanmamanız önerilir. Enjeksiyon bölgesinde birkaç gün süren hassasiyet olabilir. Ertesi günden itibaren olağan aktivitelerinize dönebilirsiniz. Ateş, giderek artan ağrı ya da kızarıklık olursa hekiminize haber verin.

Sonuçlar ne zaman hissedilir?

Lokal anestezik etkisi dakikalar içinde başlar ve birkaç saat sürer; tanısal değerlendirme bu süreye göre yapılır. Eklem içine kortikosteroid verildiyse etki genellikle birkaç gün içinde başlar. Süresi kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda haftalarca sürebilirken bazılarında belirgin bir etki görülmeyebilir.

Sonuçlar, bir sonraki adımın belirlenmesine yardımcı olur. Tanısal bloğa iyi yanıt verenlerde radyofrekans tedavisi planlanabilir; yanıt alınamayanlarda ise ağrının diğer kaynakları araştırılır. Değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.