Vertebroplasti

Nedir?

Vertebroplasti, çökme kırığı olan omur gövdesine cilt üzerinden iğneyle girilerek tıbbi kemik çimentosu (polimetil metakrilat) verilmesidir. Çimento birkaç dakika içinde sertleşir ve kırık bölgeyi içeriden destekler. Amaç, kırık parçalarının hareketini azaltarak ağrıyı hafifletmek ve omuru sağlamlaştırmaktır.

İşlem cilt kesisi gerektirmez; floroskopi (canlı röntgen) ya da bilgisayarlı tomografi (BT) eşliğinde yapılır. Benzer bir yöntem olan kifoplastide ise çimento verilmeden önce omur içinde bir balonla boşluk oluşturulur. Vertebroplasti osteoporozu (kemik erimesini) ya da tümörü tedavi etmez; kırığa bağlı ağrıyı hedefler.

Hangi durumlarda tercih edilir?

Osteoporoza bağlı omur kırıklarının çoğu; ağrı kesiciler, kısa süreli dinlenme, gerektiğinde korse ve fizik tedaviyle zamanla iyileşir ve ağrı genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde azalır. Vertebroplasti, kırığın yeni ve henüz iyileşmemiş olduğu, uygun ağrı tedavisine rağmen şiddetli ağrının sürdüğü seçilmiş hastalarda düşünülür. Birleşik Krallık sağlık otoritesi NICE, işlemin yalnızca bu koşulları taşıyan ve ağrının kırık seviyesinden kaynaklandığı muayene ve görüntülemeyle doğrulanmış kişilerde uygulanmasını önermektedir.

Kanıtlar konusunda açık olmak gerekir. Bazı hastalara sahte (plasebo) işlem uygulanan çalışmaları değerlendiren bir Cochrane derlemesi, osteoporoza bağlı kırıklarda vertebroplastinin rutin uygulamada sahte işleme göre anlamlı bir ek yarar sağlamadığını bildirmiştir. Bu nedenle karar; kırığın yaşı, ağrının şiddeti, diğer tedavilere yanıt ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek, kişiye göre verilir.

Tümöre bağlı omur tutulumunda durum farklıdır. Omurga metastazı ya da miyelom nedeniyle ağrılı kırığı veya kırık riski olan, ancak omurilik basısı bulunmayan hastalarda vertebroplasti; radyoterapi ve diğer onkolojik tedavilerle birlikte, ağrıyı azaltmak ve omuru desteklemek için bir seçenek olabilir. Bu hastalarda karar onkoloji ve gerektiğinde omurga cerrahisi ekipleriyle birlikte verilir. Diğer seçenekler için kanser ağrısı sayfasına bakabilirsiniz.

Nasıl etki eder?

Çökme kırığında kırık kemik parçalarının hareket etmesi, ağrının başlıca nedenlerinden biri olarak kabul edilir. Omur gövdesine verilen çimento sertleştiğinde bu hareketi azaltır ve omura içeriden destek sağlar. Çimento, omurun kaybettiği yüksekliği genellikle geri kazandırmaz.

Ağrı azalırsa hareket etmek ve yürümek kolaylaşabilir. Ancak her bel ağrısı omur kırığından kaynaklanmaz; ağrının başka bir nedeni varsa vertebroplastiden yarar beklenmez.

İşlem öncesi hazırlık

Kırığın yeni olup olmadığını anlamak için genellikle MR çekilir; MR çekilemiyorsa BT ya da kemik sintigrafisi kullanılabilir. Muayenede ağrının kırık seviyesiyle uyumlu olup olmadığı değerlendirilir. Osteoporoz için kullandığınız ilaçlar ve daha önceki kırıklarınız da sorulur. Kan tetkikleri yapılır; kan sulandırıcı ilaçların kullanımı hekiminizle birlikte planlanır.

İşlemin amacı, beklenen yararı, olası riskleri ve diğer seçenekler size anlatılır; yazılı onamınız alınır. Sedasyon planlanıyorsa işlemden önceki saatlerde aç kalmanız istenir.

İşlem sırasında neler olur?

Yüzüstü yatarsınız. Cilt ve kemik zarı lokal anestezikle uyuşturulur; gerekirse hafif sedasyon uygulanır. Kalın bir iğne, görüntüleme eşliğinde cilt üzerinden omur gövdesine ilerletilir. Tümör şüphesi varsa aynı seansta kemikten biyopsi alınabilir.

Kemik çimentosu yavaş ve kontrollü biçimde verilir. Dağılımı her aşamada görüntülemeyle izlenir; çimentonun omur dışına taştığı fark edilirse işlem durdurulur. İşlem, tedavi edilen seviye sayısına göre genellikle yarım saat ile bir saat arasında sürer.

İşlem sonrası

Çimentonun sertleşmesi için işlemden sonra bir süre sırtüstü dinlenilir ve gözlem altında kalınır. Çoğu hasta aynı gün ya da ertesi gün destekle yürüyerek eve döner. İğne giriş yerinde birkaç gün hassasiyet olabilir. Kontrol muayenesinde ağrınızdaki değişim değerlendirilir; gerekirse osteoporoz tedavisi için ilgili uzmanlık alanına yönlendirme yapılır.

İlk haftalarda ağır kaldırma ve ani dönme hareketlerinden kaçınılır. Vertebroplasti osteoporozu tedavi etmediği için kemik sağlığına yönelik tedavinin ve düşmeyi önleme önlemlerinin sürdürülmesi önemlidir. Yeni ve şiddetli sırt ağrısı, bacaklarda güçsüzlük ya da uyuşma, nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi belirtilerde beklemeden başvurulmalıdır.

Sonuçlar ne zaman hissedilir?

Yarar gören hastalarda ağrıdaki azalma çoğu zaman ilk günler içinde fark edilir. Bazı hastalarda ise ağrı yeterince azalmaz ya da ağrının bir kısmı başka nedenlerle sürer.

Sonuçlar kişiden kişiye değişir. Bu nedenle işlem öncesinde beklentiler ve diğer seçenekler birlikte konuşulur. Omur kırığınızın bu yönteme uygun olup olmadığını değerlendirmek için randevu oluşturabilirsiniz.