Epidural Steroid Enjeksiyonu

Nedir?

Epidural steroid enjeksiyonu, kortikosteroid (kortizon grubu iltihap giderici ilaç) ve çoğunlukla bir lokal anestezik ilacın epidural aralığa verilmesidir. Epidural aralık, omuriliği ve sinir köklerini saran zarın (dura) hemen dışında kalan ince bir boşluktur. İşlem floroskopi (canlı röntgen) eşliğinde yapılır ve ilacın doğru bölgeye yayıldığı kontrast maddeyle doğrulanır.

İlaç bu aralığa üç farklı yoldan ulaştırılabilir:

• İnterlaminer yol: İğne, iki omurun arka kısımları arasından epidural aralığa ilerletilir.
• Transforaminal yol: İğne, sinir kökünün omurgadan çıktığı deliğe (foramen) yönlendirilir; ilaç etkilenen köke yakın verilir.
• Kaudal yol: İğne, kuyruk sokumu yakınındaki doğal bir açıklıktan girilerek alt bel bölgesine ulaşılır.

Hangi yolun seçileceği ağrının yerine, fıtığın seviyesine ve kişisel risklere göre belirlenir. Boyun bölgesinde omurilik ve önemli damarlar yakın olduğundan teknik seçimi ayrıca özen gerektirir.

Hangi durumlarda tercih edilir?

Epidural steroid enjeksiyonu esas olarak radikülopatide (sinir kökü kaynaklı yayılan ağrı) kullanılır. En sık kullanım alanları bel fıtığına bağlı bacak ağrısı (siyatik) ve boyun fıtığına bağlı kol ağrısıdır. Birleşik Krallık sağlık otoritesi NICE, akut ve şiddetli siyatikte bu enjeksiyonun değerlendirilebileceğini belirtmektedir.

Spinal stenozda (dar kanal) durum farklıdır. Yürümekle artan, dinlenmekle azalan ve çoğunlukla iki bacağı tutan ağrıda (nörojenik klodikasyon) yararı sınırlıdır ve NICE bu kullanımı önermemektedir. Sinir deliğindeki darlığa bağlı, tek taraflı kök ağrısında ise seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Kanıtlar, enjeksiyonun bacak ağrısında çoğunlukla kısa süreli ve sınırlı bir azalma sağladığını göstermektedir. Bu nedenle enjeksiyon tek başına bir çözüm olarak değil, ağrıyı egzersiz ve fizik tedaviye katılmayı mümkün kılacak düzeye indirmek için kullanılır. Basamaklı yaklaşımdaki yeri için ameliyatsız bel fıtığı tedavisi ve ameliyatsız boyun fıtığı tedavisi sayfalarına bakabilirsiniz.

Nasıl etki eder?

Fıtıklaşan disk dokusu sinir kökünü yalnızca mekanik olarak sıkıştırmaz; çevresinde iltihabi bir tepki ve ödem de oluşturur. Kortikosteroid bu iltihabi tepkiyi baskılayarak sinir kökündeki tahrişi ve ağrıyı azaltmayı amaçlar. Lokal anestezik ise birkaç saat süren kısa bir rahatlama sağlar.

Enjeksiyon fıtığı küçültmez ya da yerinden oynatmaz. Ancak ağrının azaldığı dönemde vücudun doğal iyileşme süreci devam eder; fıtıkların bir bölümü zaman içinde kendiliğinden küçülebilir.

İşlem öncesi hazırlık

Muayene ve MR bulguları birlikte değerlendirilerek hangi seviyeye ve hangi yoldan enjeksiyon yapılacağı belirlenir. Kan sulandırıcı ilaçlarınızın işlem öncesinde nasıl kullanılacağı hekiminizle birlikte planlanır; bu ilaçları kendi başınıza bırakmayın. Şeker hastalığınız varsa kan şekerinizin işlem öncesinde dengede olması gerekir.

Kontrast madde ya da ilaç alerjiniz, gebelik olasılığı, ateşiniz ya da yakın zamanda geçirdiğiniz bir enfeksiyon varsa mutlaka belirtin. İşlemin amacı, beklenen yararı, olası riskleri ve diğer seçenekler anlatılır ve onamınız alınır.

İşlem sırasında neler olur?

Bel bölgesindeki işlemlerde yüzüstü yatarsınız; boyun işlemlerinde yüzüstü ya da oturur pozisyon tercih edilebilir. Cilt temizlenip uyuşturulduktan sonra iğne floroskopi eşliğinde hedefe ilerletilir. Az miktarda kontrast madde verilerek ilacın doğru aralığa yayılacağı ve bir damara girmediği görüntüyle kontrol edilir; ardından ilaç yavaşça verilir.

İşlem sırasında basınç ya da bacağınıza veya kolunuza yayılan kısa süreli bir dolgunluk hissedebilirsiniz. Keskin ya da elektriklenme tarzında bir ağrı olursa hemen söylemeniz istenir. İşlem çoğunlukla on beş ile otuz dakika arasında sürer.

İşlem sonrası

İşlemden sonra kısa bir süre gözlem altında kalınır ve aynı gün eve dönülür. Lokal anestezik nedeniyle birkaç saat bacakta ya da kolda uyuşukluk olabilir; bu nedenle işlem günü araç kullanmamanız önerilir. İlk gün dinlenmeniz, ertesi günden itibaren olağan aktivitelerinize kademeli olarak dönmeniz önerilir.

Birkaç gün süren yüzde kızarma, uykusuzluk ya da kan şekerinde yükselme görülebilir. Ateş, şiddetli ya da giderek artan sırt ağrısı, yeni gelişen güçsüzlük veya idrar kontrolünde bozulma olursa beklemeden başvurun; bu belirtiler nadir görülen enfeksiyon ya da kanamanın işareti olabilir.

Sonuçlar ne zaman hissedilir?

Lokal anestezik etkisiyle ilk saatlerde rahatlama hissedilebilir; bu etki geçtikten sonra ağrı geçici olarak geri dönebilir. Kortikosteroidin etkisi genellikle iki ile yedi gün arasında başlar. Etki süresi kişiden kişiye değişir; birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürebilir, bazı hastalarda ise belirgin bir yarar görülmeyebilir.

İlk enjeksiyondan anlamlı yarar görülmüşse ve ağrı yeniden artarsa tekrar değerlendirilebilir. Steroidin toplam dozu nedeniyle kısa aralıklarla sık tekrar önerilmez. Ağrı ve işlev kaybı sürerse diğer tedavi seçenekleri ya da cerrahi görüş gündeme gelir. Değerlendirme için randevu sayfasından muayene planlayabilirsiniz.