Omuz ve Kol Ağrısı

Nedir?

Omuz, vücudun en geniş hareket açıklığına sahip eklemidir. Bu hareketliliği eklemi çevreleyen kaslar ve tendonlar (rotator manşet), bağlar ve eklem kapsülü sağlar. Omuz ve kol ağrısı bu yapılardan herhangi birinden kaynaklanabileceği gibi, boyundan çıkan sinir köklerinin tahrişiyle de ortaya çıkabilir.

Bu ayrım önemlidir. Omuz kaynaklı ağrı çoğunlukla omuz hareketleriyle artar ve genellikle dirseğin üzerinde kalır. Boyun kaynaklı ağrı ise boyun hareketleriyle değişir, dirseğin altına ve parmaklara uzanabilir ve sıklıkla uyuşma ve karıncalanma eşlik eder. Omuz ağrısı her yaşta görülebilir; ancak tendon sorunları ve donuk omuz özellikle orta yaş ve sonrasında daha sık ortaya çıkar.

Neden olur?

Omuz ve kol ağrısının başlıca nedenleri şunlardır:

• Rotator manşet sorunları: Tendonların aşırı kullanım veya yaşla birlikte zayıflaması (tendinopati), omuz sıkışma sendromu ve tendon yırtıkları.
• Donuk omuz (adeziv kapsülit): Eklem kapsülünün kalınlaşıp büzülmesiyle gelişen, ağrı ve belirgin hareket kısıtlılığıyla seyreden bir durumdur; diyabeti olanlarda daha sık görülür.
• Kireçlenme (osteoartrit): Omuz ekleminde veya köprücük kemiğinin omuzla birleştiği eklemde aşınma.
• Boyun kaynaklı ağrı: Boyun fıtığına veya sinir deliklerinin daralmasına bağlı sinir kökü baskısı (boyun fıtığı).
• Miyofasiyal ağrı: Omuz ve kürek kemiği çevresindeki kaslarda tetik noktalar.
• Sinir sıkışmaları: Dirsekte veya el bileğinde sinirlerin sıkışması (örneğin karpal tünel sendromu) ve omuz çevresinde supraskapular sinirin tahrişi.

Bazı ciddi durumlar da omza ve kola yansıyan ağrıya neden olabilir. Özellikle göğüs ağrısıyla birlikte sol kola yayılan ağrı kalp kaynaklı olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Tanı nasıl konur?

Muayenede omzun aktif ve pasif hareketleri, kas gücü ve belirli tendonlara yönelik testler değerlendirilir. Pasif hareketlerin de belirgin şekilde kısıtlı olması donuk omzu, kolu yana kaldırırken belirli bir açıda ortaya çıkan ağrı ise sıkışma sendromunu düşündürür. Boyun muayenesi ve nörolojik muayene, ağrının boyundan kaynaklanıp kaynaklanmadığını ayırt etmeye yardımcı olur.

Gerektiğinde omuz röntgeni, ultrasonografi veya MR istenir. Ultrasonografi, tendonları hareket sırasında değerlendirebilmesi ve enjeksiyonlara rehberlik edebilmesi açısından da yararlıdır. Boyun kaynaklı sinir baskısı düşünülüyorsa boyun MR'ı, sinir sıkışmalarının değerlendirilmesi için EMG yapılabilir. Bazı hastalarda ağrının kaynağını netleştirmek için tanısal sinir blokları kullanılır.

Tedavi seçenekleri

Tedavi, ağrının kaynağına göre belirlenir ve gerektiğinde ortopedi ile fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlarıyla birlikte planlanır.

Konservatif tedavi

• Aktivite düzenlemesi: Ağrıyı artıran hareketlere kısa süre ara vermek, ancak omzu tamamen hareketsiz bırakmamak gerekir.
• Fizyoterapi ve egzersiz: Hareket açıklığını koruyan ve omuz çevresindeki kasları güçlendiren programlar tedavinin temelini oluşturur.
• Duruş ve ergonomi: Dik durmak, omuzları öne düşürmemek ve masa başında kolları destekleyerek çalışmak omuz üzerindeki yükü azaltır.
• İlaç tedavisi: Kısa süreli ağrı kesiciler ve iltihap giderici ilaçlar kullanılabilir.
• Soğuk ve sıcak uygulamalar: Ağrının yoğun olduğu dönemlerde kısa süreli rahatlama sağlayabilir.

Girişimsel ağrı tedavileri

• Eklem içi ve eklem çevresine enjeksiyonlar: Seçilmiş hastalarda, özellikle donuk omuz ve sıkışma sendromunda fizyoterapiye destek olarak kullanılabilir.
• Radyofrekans tedavisi: Uzun süren omuz ağrısında, omuz ekleminin duyusunu taşıyan supraskapular sinire pulsed (atımlı) radyofrekans uygulanabilir. Özellikle cerrahinin uygun olmadığı veya istenmediği hastalarda bir seçenek olarak değerlendirilir.
• Tetik nokta enjeksiyonu: Omuz ve kürek kemiği çevresindeki kaslarda belirgin tetik noktalar varsa egzersiz programına destek olarak kullanılabilir.
• Ameliyatsız boyun fıtığı tedavisi: Kol ağrısının kaynağı boyun fıtığına bağlı sinir kökü baskısıysa bu kapsamdaki yöntemler gündeme gelir.

Bu yöntemler uygun hastalarda ağrıda anlamlı azalma sağlayabilir ve fizyoterapiye katılımı kolaylaştırabilir; sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Cerrahi ne zaman gündeme gelir?

Tam kat rotator manşet yırtıkları, tedaviye yanıt vermeyen sıkışma sendromu, ileri kireçlenme veya boyun kaynaklı ilerleyen güç kaybı gibi durumlarda cerrahi seçenek, ortopedi ya da beyin ve sinir cerrahisi uzmanıyla birlikte değerlendirilir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Omuz veya kol ağrınız birkaç hafta içinde azalmıyorsa, geceleri sizi uyandırıyorsa, kolunuzu kaldırmakta zorlanıyorsanız ya da elinizde uyuşma ve güçsüzlük varsa bir hekime başvurun. Algoloji (ağrı) uzmanı muayenede ağrının omuzdan mı yoksa boyundan mı kaynaklandığını değerlendirir ve uygun tedaviyi sizinle planlar; randevu sayfasından muayene için gün seçebilirsiniz.