Nükleoplasti

Nedir?

Nükleoplasti, perkütan (cilt üzerinden iğneyle) yapılan bir disk dekompresyon yöntemidir. Diskin jel kıvamındaki iç kısmına, yani nükleus pulpozusa, ince bir iğneyle ulaşılır. İğnenin içinden yerleştirilen özel bir uç, koblasyon adı verilen ve görece düşük ısıda çalışan radyofrekans enerjisiyle bu dokunun küçük bir bölümünü uzaklaştırır. Amaç, disk içi basıncı azaltarak dışarı taşan bölümün sinir köküne yaptığı baskıyı hafifletmektir.

Yöntem bel fıtığı ve boyun fıtığı tedavisinde kullanılır. Cilt kesisi gerektirmez; işlem iğne yoluyla ve görüntüleme eşliğinde yapılır. Basamaklı tedavideki yeri için ameliyatsız bel fıtığı tedavisi ve ameliyatsız boyun fıtığı tedavisi sayfalarına bakabilirsiniz.

Hangi durumlarda tercih edilir?

Nükleoplasti yalnızca fıtığın diskin dış halkası içinde kaldığı, yani kontrollü olduğu seçilmiş durumlarda uygundur. Diskten kopmuş serbest parçalarda ya da kanalı büyük ölçüde dolduran fıtıklarda disk içi basıncın azaltılması beklenen yararı sağlamaz. Disk yüksekliğinin belirgin azaldığı ileri yıpranmalarda da işlem uygun değildir.

Karar; yakınmalarınız, nörolojik muayene ve MR bulguları birlikte değerlendirilerek verilir. Ağrının, MR'da görülen fıtık seviyesine uyan bir sinir kökü dağılımında olması önemlidir. Bu koşullar sağlanmıyorsa başka seçenekler konuşulur.

Kanıtlar, uygun seçilmiş hastalarda ağrıda anlamlı azalma sağlanabildiğini, ancak çalışmaların kanıt düzeyinin orta düzeyde kaldığını göstermektedir. Birleşik Krallık sağlık otoritesi NICE, işlemin olağan klinik izlem koşullarında uygulanabileceğini; hastalara diğer tedavi seçeneklerinin ve ileride ek işlem gerekebileceğinin anlatılmasını önermektedir.

Nasıl etki eder?

Disk, iç kısmındaki jel benzeri çekirdek ile onu saran lifli halkadan oluşur. Halkada zayıflama olduğunda çekirdek dışa doğru taşar ve sinir köküne baskı yapabilir. Nükleoplastide çekirdekte birkaç küçük kanal açılır ve dokunun bir kısmı uzaklaştırılır; uç geri çekilirken kanal duvarları ısıyla büzüştürülür. Bu, disk içi basıncı azaltır ve taşan bölümün sinir üzerindeki baskısının hafiflemesi beklenir.

Koblasyon, geleneksel ısıyla yakma yöntemlerine göre daha düşük sıcaklıkta çalışır; böylece çevre dokuların etkilenmesi sınırlanmaya çalışılır. Yöntem diskin yapısını bütünüyle değiştirmez; bu nedenle fıtık MR'da tamamen kaybolmayabilir. Asıl değerlendirme, yakınmalarınızdaki değişime göre yapılır.

İşlem öncesi hazırlık

İşlemden önce muayene ve güncel MR birlikte değerlendirilir; gerekiyorsa ek görüntüleme ya da kan tetkiki istenir. Kan sulandırıcı ve diğer düzenli ilaçlarınızın işlem öncesinde nasıl kullanılacağı hekiminizle birlikte planlanır. Disk enfeksiyonu riskini azaltmak için işlem öncesinde koruyucu antibiyotik verilebilir.

İşlemin amacı, beklenen yararı, olası riskleri ve diğer seçenekler size ayrıntılı olarak anlatılır ve yazılı onamınız alınır. Sedasyon planlanıyorsa işlemden önceki saatlerde aç kalmanız istenir.

İşlem sırasında neler olur?

Bel bölgesindeki işlemlerde yüzüstü yatarsınız; iğne, sinir köklerinden uzak duracak biçimde yandan ve çapraz bir açıyla diske yönlendirilir. Boyun bölgesinde ise sırtüstü yatarsınız ve diske önden ulaşılır. Hekim, soluk borusu ve yemek borusu ile şah damarını parmaklarıyla nazikçe ayırarak güvenli bir geçiş yolu oluşturur. İğnenin konumu floroskopide farklı açılardan kontrol edilir.

Uç diske yerleştirildikten sonra, enerji verilmeden önce kısa bir uyarı testi yapılabilir. Bu sırada bacağınızda ya da kolunuzda yeni bir ağrı, yanma veya elektriklenme hissederseniz hemen söylemeniz istenir; bu bilgi ucun sinir köküne yakın olup olmadığını anlamaya yardımcı olur. İşlem, tedavi edilen seviye sayısına göre genellikle yarım saat ile bir saat arasında sürer.

İşlem sonrası

İşlemden sonra bir süre gözlem altında kalınır ve çoğunlukla aynı gün eve dönülür. İlk günlerde iğne bölgesinde ağrı, hassasiyet ve kas spazmı sık görülür; bu yakınmalar genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde azalır. Hekiminizin önerdiği ağrı kesiciler ve soğuk uygulama bu dönemde yardımcı olabilir.

Kısa yürüyüşler önerilir. İlk haftalarda ağır kaldırma, ani dönme hareketleri ve uzun süre oturmaktan kaçınılır. Masa başı işlere çoğu zaman birkaç gün içinde dönülebilir; ağır bedensel işler için daha uzun süre gerekebilir. Egzersiz programına hekiminizin önerdiği zamanda başlanır.

Sonuçlar ne zaman hissedilir?

Bazı hastalar ilk günlerde rahatlama fark etse de etki çoğu zaman birkaç hafta içinde, kademeli olarak ortaya çıkar. İşleme bağlı geçici ağrı ilk günlerde değerlendirmeyi zorlaştırabilir; bu nedenle sonuç genellikle birkaç haftalık kontrolde değerlendirilir.

Sonuçlar kişiden kişiye değişir. Ağrı yeterince azalmazsa epidural steroid enjeksiyonu gibi diğer girişimsel yöntemler ya da cerrahi seçenekler gündeme gelebilir; cerrahi gerektiğinde beyin ve sinir cerrahisiyle birlikte karar verilir. Fıtığınızın bu yönteme uygun olup olmadığını değerlendirmek için randevu oluşturabilirsiniz.