Karın ve Pelvik Ağrı

Nedir?

Karın ağrısı, kaburgaların alt sınırı ile kasıklar arasındaki bölgede; pelvik ağrı ise göbeğin altında, leğen kemiğinin çevrelediği bölgede hissedilen ağrıdır. Ağrı; mide, bağırsaklar, pankreas, safra yolları, mesane, rahim ve yumurtalıklar gibi iç organlardan, karın duvarından ya da bu bölgedeki sinirlerden kaynaklanabilir.

Uzun süren (genellikle üç ila altı aydan fazla) veya sık tekrarlayan ağrılar kronik karın ve pelvik ağrı olarak adlandırılır. Bu ağrılarda çoğu zaman birden fazla etken birlikte rol oynar. Ağrı; uykuyu, işi, cinsel yaşamı ve ruh sağlığını belirgin şekilde etkileyebilir.

Neden olur?

Nedenler çok çeşitlidir; başlıcaları şunlardır:

• Sindirim sistemi: Kronik pankreatit, irritabl bağırsak sendromu, iltihabi bağırsak hastalıkları ve ameliyat sonrası yapışıklıklar.
• Kadın hastalıkları: Endometriozis, adenomiyozis ve pelvik yapışıklıklar.
• Üriner sistem: Ağrılı mesane sendromu (interstisyel sistit) ve erkeklerde kronik prostatit/kronik pelvik ağrı sendromu.
• Karın duvarı ve sinirler: Karın duvarındaki sinir sıkışmaları, ameliyat sonrasında gelişen sinir ağrıları ve pudendal sinirin tahrişi.
• Kas ve iskelet sistemi: Pelvik taban kaslarında gerginlik ve tetik noktalar, kuyruk sokumu ağrısı.
• Kanser: Pankreas ve diğer karın içi organların kanserleri ile pelvik organ kanserleri (kanser ağrısı).

Uzun süren ağrıda sinir sisteminin ağrı sinyallerine duyarlılığı artabilir. Bu nedenle başlangıçtaki neden tedavi edilse bile ağrı sürebilir; bu durum ağrının "hayali" olduğu anlamına gelmez.

Tanı nasıl konur?

Karın ve pelvik ağrının değerlendirilmesinde önce ilgili branşlar (gastroenteroloji, genel cerrahi, kadın hastalıkları ve doğum, üroloji) tarafından tedavi edilebilir nedenler araştırılır. Kan ve idrar testleri, ultrasonografi, BT, MR ve endoskopik incelemeler bu sürecin parçası olabilir.

Bu incelemelere rağmen ağrı sürüyorsa, ağrının iç organ kaynaklı mı yoksa karın duvarı ya da sinir kaynaklı mı olduğu ayrıntılı muayeneyle araştırılır. Karın duvarı kaynaklı ağrıda, hasta karın kaslarını gerdiğinde ağrının azalmayıp aynı kalması veya artması (Carnett testi) yol gösterici olabilir. Bazı hastalarda tanısal sinir blokları ağrının kaynağını belirlemeye yardımcı olur.

Tedavi seçenekleri

Kronik karın ve pelvik ağrının tedavisi çoğu zaman birden fazla branşın birlikte çalışmasını gerektirir.

Konservatif tedavi

• Altta yatan nedenin tedavisi: Endometriozis, iltihabi bağırsak hastalığı veya pankreatit gibi durumlar ilgili branşlarca tedavi edilir.
• Pelvik taban fizyoterapisi: Pelvik taban kaslarındaki gerginlik ve tetik noktalara yönelik özel fizyoterapi programları uygulanır.
• İlaç tedavisi: Ağrının tipine göre ağrı kesiciler ve sinir ağrısına yönelik ilaçlar kullanılır. Uzun süreli güçlü ağrı kesici kullanımı, yan etkileri nedeniyle dikkatle değerlendirilir.
• Psikolojik destek: Uzun süren ağrının yarattığı stres, uyku ve ruh hâli sorunlarına yönelik destek, tedavinin önemli bir parçasıdır.

Girişimsel ağrı tedavileri

Karın ve pelvis organlarından gelen ağrı, sempatik sinir sistemine ait sinir ağları (pleksuslar) aracılığıyla taşınır. Sempatik bloklar bu sinir ağlarını hedef alır:

• Çölyak pleksus bloğu: Pankreas, mide, karaciğer ve safra yolları gibi üst karın organlarından kaynaklanan ağrıda, özellikle pankreas kanserine bağlı ağrıda kullanılır.
• Superior hipogastrik pleksus bloğu: Rahim, mesane ve kalın bağırsağın alt kısmı gibi pelvik organlardan kaynaklanan ağrıda uygulanabilir.
• Gangliyon impar bloğu: Makat, perine ve kuyruk sokumu bölgesindeki ağrılarda değerlendirilebilir.

Kanser dışı kronik ağrılarda bu blokların etkisi daha sınırlı ve geçici olabilir; bu nedenle karar, ağrının kaynağı ve beklentiler hastayla birlikte konuşularak verilir. Karın duvarındaki sinir sıkışmalarında ise ilgili sinire yönelik bloklar uygulanabilir. Bu işlemler uygun hastalarda ağrıda anlamlı azalma sağlayabilir; sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Cerrahi ne zaman gündeme gelir?

Endometriozis, yapışıklıklar veya fıtık gibi cerrahi olarak düzeltilebilecek bir neden saptanırsa tedavi, ilgili cerrahi branşla birlikte planlanır.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Karın veya pelvik ağrınız aylardır sürüyorsa, yapılan incelemelere rağmen açıklanamıyorsa ya da günlük yaşamınızı belirgin şekilde kısıtlıyorsa ağrı tedavisi açısından da değerlendirilmeniz yararlı olabilir. Algoloji (ağrı) uzmanı, sizi izleyen diğer hekimlerle iş birliği içinde ağrıya yönelik seçenekleri değerlendirir; randevu sayfasından muayene için gün seçebilirsiniz.