Radyofrekans Tedavisi

Nedir?

Radyofrekans tedavisi, yüksek frekanslı elektrik akımıyla oluşturulan enerjinin, ağrıyı ileten belirli bir sinirin yakınına yerleştirilen ince bir iğne aracılığıyla verilmesidir. İşlem görüntüleme eşliğinde yapılır ve amaç, sinirin ağrı sinyallerini iletmesini bir süreliğine azaltmaktır.

Radyofrekans tedavisinin iki ana biçimi vardır:

• Termal (konvansiyonel) radyofrekans: İğnenin ucu kontrollü biçimde ısıtılır ve ağrıyı taşıyan küçük duyu sinirinin iletimi bir süreliğine kesilir. Daha çok omurga eklemlerinden kaynaklanan ağrıda kullanılır.
• Pulsed (atımlı) radyofrekans: Akım kısa aralıklarla verilir ve doku, sinire zarar verecek sıcaklığa ulaşmaz. Sinir kökleri ve çevresel sinirlerde ağrı iletimini düzenlemek amacıyla kullanılır.

Hangi durumlarda tercih edilir?

Radyofrekans tedavisi, ağrının kaynağı belirli bir sinire bağlanabildiğinde değerlendirilir. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Omurganın küçük eklemlerinden (faset eklemler) kaynaklanan kronik bel ağrısı ve boyun ağrısı
• Sinir kökü kaynaklı bacak ağrısında (siyatik) ya da kol ağrısında, sinir kökü çevresine pulsed radyofrekans
• İlaçlara yanıt vermeyen trigeminal nevralji gibi baş ve yüz ağrıları
• Kronik omuz ve kol ağrısında omza duyu veren sinirlere uygulama
• Zona sonrası ağrı gibi belirli sinirlerin taşıdığı nöropatik ağrılar

Bel ağrısında yöntemin yeri kılavuzlarda da tanımlanmıştır. Birleşik Krallık sağlık otoritesi NICE; cerrahi dışı tedavilerin yetersiz kaldığı, ağrının faset eklemlere duyu veren sinirlerden kaynaklandığı düşünülen ve tanısal sinir bloğuna olumlu yanıt veren kişilerde radyofrekans tedavisinin değerlendirilmesini önermektedir.

Nasıl etki eder?

Termal radyofrekansta iğne ucunda oluşan ısı, hedef sinirin çok küçük bir bölümünü etkileyerek ağrı sinyallerinin iletimini keser. Sinir zamanla yenilendiği için etki kalıcı değildir; ağrı geri dönerse işlem tekrarlanabilir.

Pulsed radyofrekansta ise doku ısıtılmaz. Kısa aralıklı elektrik alanının, sinirin ağrı iletimini düzenlediği düşünülmektedir. Etki mekanizması tam olarak aydınlatılmamıştır ve sonuçlar kişiden kişiye daha fazla değişkenlik gösterir.

Trigeminal nevraljide işlem, yanaktan ilerletilen bir iğneyle kafa tabanındaki trigeminal sinir düğümüne (Gasser gangliyonu) ulaşılarak yapılır. Burada amaç, ağrıyı tetikleyen sinir dalının iletimini azaltırken yüzdeki diğer duyuları olabildiğince korumaktır. İşlemden sonra yüzde bir miktar uyuşukluk kalabileceği önceden konuşulur.

İşlem öncesi hazırlık

Faset eklem ağrısında radyofrekans öncesinde aynı sinirlere uyuşturucu ilaçla tanısal blok yapılır. Bu amaçla uygulanan faset eklem enjeksiyonu sonrasında ağrınızdaki değişimi saat saat not etmeniz istenir. Ağrı belirgin biçimde azalıyorsa, ağrının bu sinirlerden kaynaklandığı düşünülür ve radyofrekans planlanır.

Kan sulandırıcı ilaçlarınızın nasıl kullanılacağı hekiminizle birlikte belirlenir. Kalp pili ya da başka bir elektronik implantınız varsa işlem kardiyoloji görüşüyle ve özel önlemlerle planlanır. İşlemin amacı, olası riskleri ve diğer seçenekler anlatılır ve onamınız alınır.

İşlem sırasında neler olur?

Pozisyonunuz tedavi edilecek bölgeye göre belirlenir; bel ve boyun işlemlerinde çoğunlukla yüzüstü yatarsınız. İğne ucu hedef sinirin yanına yerleştirildikten sonra düşük akımla iki tür test yapılır. Duyu testinde, ağrılı bölgede karıncalanma ya da basınç hissedip hissetmediğiniz sorulur. Hareket testinde ise kol ya da bacak kaslarında istenmeyen kasılma olmadığı kontrol edilir.

Bu testlerde sizin tarifiniz önemli olduğu için derin sedasyon genellikle uygulanmaz. Testlerden sonra bölge uyuşturulur ve enerji verilir. Tedavi edilen seviye ve sinir sayısına göre işlem yarım saat ile bir buçuk saat arasında sürebilir.

İşlem sonrası

Kısa bir gözlemin ardından genellikle aynı gün eve dönülür; işlem günü araç kullanmamanız önerilir. İlk günlerde işlem bölgesinde ağrı, yanma ya da ciltte hassasiyet olabilir. Bu yakınmalar çoğunlukla birkaç hafta içinde azalır; soğuk uygulama ve hekiminizin önerdiği ilaçlar yardımcı olabilir.

Birkaç gün içinde günlük aktivitelere kademeli olarak dönülür. Ağrı azaldıkça egzersiz programına devam etmek, kazanılan hareket kabiliyetini korumak için önemlidir. Kontrol muayenesinde ağrınızdaki değişim, günlük işleviniz ve kullandığınız ağrı kesiciler birlikte değerlendirilir.

Sonuçlar ne zaman hissedilir?

Termal radyofrekans sonrasında belirgin rahatlama çoğunlukla iki ile dört hafta içinde ortaya çıkar; ilk günlerdeki geçici ağrı bu süreyi etkileyebilir. Etkinin süresi kişiden kişiye değişir; genellikle aylar sürer ve sinir yenilendiğinde ağrı geri dönebilir. Böyle bir durumda işlemin tekrarlanması değerlendirilebilir.

Pulsed radyofrekansta etki daha değişkendir; bazı hastalarda belirgin yarar görülürken bazılarında sınırlı kalabilir. Ağrınızın kaynağını ve bu yönteme uygunluğunuzu değerlendirmek için randevu oluşturabilirsiniz.